Gouda is klein, maar barst van de verhalen. De stad brandde in de loop van de eeuwen keer op keer af, en maakte van dat vuur telkens iets nieuws: gebrandschilderd glas, kleipijpen, stroopwafels en kaarsen. Rond de Markt vind je een van de oudste gotische stadhuizen van Nederland, de langste kerk van het land en een van de gezelligste marktpleinen van de Randstad. Met de StoryWalks audiotour door Gouda wandel je langs die verhalen, van de stadsbrand van 1438 tot Gouda bij Kaarslicht. In deze gids zetten we de mooiste bezienswaardigheden van de stad voor je op een rij.

1. De Markt en het stadhuis

Het hart van Gouda is de Markt, met midden op het plein het sierlijke stadhuis. Dat het daar zo vrij staat, heeft alles met vuur te maken. Na de verwoestende stadsbrand van 1438 wilde het stadsbestuur een nieuw stadhuis dat overal ruim vrij van stond, en dus koos men het open marktveld. De bouw begon in 1448, en het resultaat geldt als een van de oudste gotische stadhuizen van Nederland. Loop rustig om het gebouw heen en let op de rijk versierde gevel en het bordes.

➡️ Tip: Op donderdagochtend is het extra sfeervol op de Markt. Dan wordt in het seizoen de traditionele kaasmarkt gehouden.

2. De Sint-Janskerk en de Goudse Glazen

Op een steenworp van de Markt staat de Sint-Janskerk, met haar 123 meter de langste kerk van Nederland. Ze is zo lang dat je haar vanaf één punt nooit helemaal kunt overzien. Binnen hangt de grootste schat van de stad: 72 gebrandschilderde ramen, de wereldberoemde Goudse Glazen. Het merendeel werd gemaakt door de Goudse broers Dirck en Wouter Crabeth. Nadat de bliksem in 1552 de kerk in brand zette, koos het kerkbestuur ervoor om uit dat vuur juist licht te laten komen, met een compleet nieuw plan voor gebrandschilderd glas. De kerk bezit vandaag meer dan de helft van al het historische gebrandschilderde glas van Nederland.

➡️ Tip: Neem binnen de tijd om bij één raam stil te staan en de details te bekijken. Van een afstand mis je de fijne verhalen in het glas.

3. De Waag en de Goudse kaas

Aan de rand van de Markt staat de statige Waag, in 1668 gebouwd naar ontwerp van Pieter Post, dezelfde bouwmeester die ook Huis ten Bosch maakte. Kijk omhoog naar het reliëf in de gevel: mannen die kazen wegen en wikken. Alles wat zwaarder was dan tien pond moest hier vroeger op de balans, en over dat gewicht werd belasting betaald. De Waag werd expres veel hoger gemaakt dan nodig was, puur om te pronken met de rijkdom die de stad aan haar kaas verdiende. Tegenwoordig zit er een kaasmuseum in het gebouw.

4. Museum Gouda en het Lazaruspoortje

Achter de Sint-Jan vind je Museum Gouda, gevestigd in het voormalige Catharina Gasthuis. De toegang tot de museumtuin loopt via het rijk versierde Lazaruspoortje uit 1609, dat ooit toegang gaf tot het leprozenhuis van de stad. In het museum hangen onder meer schilderijen, oude stadsgezichten en originele ontwerptekeningen van de Goudse Glazen. Het is een fijne plek om de verhalen van de stad wat langer te laten bezinken.

5. De Raam: de oude pijpenbuurt

Rond de straat de Raam lag ooit het kloppende hart van de Goudse pijpenindustrie. Het begon met de Engelse geloofsvluchteling Willem Baernelts, die hier in 1617 het ambacht van pijpenmaker begon. De vraag naar de lange witte kleipijp, de gouwenaar, ontplofte. In 1749 telde Gouda maar liefst 349 pijpenfabrieken, en werkte ongeveer de helft van alle inwoners in die bedrijfstak. Toen de kleipijp uit de mode raakte, stapten veel makers over op aardewerk, en zo ontstond het beroemde Goudse plateel.

6. Molen De Roode Leeuw en de havens

Aan de zuidwestkant van de binnenstad staat molen De Roode Leeuw, met afstand de grootste molen van Gouda, gebouwd in 1727. Tot in de jaren twintig van de vorige eeuw maalde hij gewoon graan. Vanaf de molen wandel je zo weer naar de sfeervolle havens, waar het ooit allemaal begon. De monding van de Gouwe werd hier uitgebreid tot haven, precies op het punt waar het scheepvaartverkeer tussen Vlaanderen en Holland langsmoest. Aan het water staan nog de Visbanken uit 1588, waar eeuwenlang de vishandel werd geordend.

7. Stroopwafels in de Lange Groenendaal

Geen bezoek aan Gouda is compleet zonder een verse stroopwafel. Het verhaal gaat dat een Goudse bakker rond 1810 de allereerste stroopwafel bakte, uit restjes deeg en koekkruimels, aan elkaar geplakt met stroop. Het sloeg zo aan dat de stad in de negentiende eeuw meer dan honderd stroopwafelbakkers telde. In de winkelstraat de Lange Groenendaal zit nog een van de laatste ambachtelijke bakkers, waar je de wafels warm en vers van het ijzer kunt kopen.

➡️ Tip: Eet je stroopwafel meteen op, nog lauwwarm. Dan is de stroop op zijn lekkerst.

Ontdek Gouda met StoryWalks

Wil je deze bezienswaardigheden en nog veel meer verhalen ontdekken? Met de StoryWalks audiotour door Gouda word je in ongeveer 85 minuten meegenomen langs het stadhuis, de Sint-Jan, de Waag, de oude pijpenbuurt en de havens. Onderweg hoor je onder andere:

• Hoe de stadsbrand van 1438 bepaalde waar het stadhuis kwam te staan
• Het verhaal achter de 72 Goudse Glazen en de gebroeders Crabeth
• Waarom de halve stad ooit aan de kleipijp werkte
• Hoe rond 1810 de allereerste stroopwafel ontstond
• Het ontstaan van Gouda bij Kaarslicht, de avond waarop de stad vrijwillig het elektrische licht dooft

Je ontdekt Gouda op je eigen tempo, met verhalen die de stad laten leven. Twijfel je nog? Lees dan ook waarom een audiotour leuker is dan een papieren gids. 👉 Bekijk de tour hier!